Budowa Zakładu Odzysku Energii (spalarni odpadów komunalnych) w Stalowej Woli

Spalarnie odpadów komunalnych to jedno z nowoczesnych rozwiązań, które pomaga w gospodarowaniu odpadami i jednoczesnym pozyskiwaniu zielonej energii. Właśnie takie idee przyświecają budowie Zakładu Odzysku Energii (ZOE) w Stalowej Woli. Już w 2028 r. ma tam powstać jeden z najbardziej nowoczesnych w Polsce zakładów przetwórczych, który pozyskuje energię z odpadów komunalnych. Poznajmy szczegóły tej inwestycji.

Umowa dotycząca nowej spalarni śmieci już podpisana

W poniedziałek 7 lipca 2025 r. o godzinie 13:00 w budynku Stalowowolskiej Strefy Gospodarczej (jest to budynek dawnej stołówki Huty Stalowa Wola), naprzeciw siedziby Politechniki Rzeszowskiej, odbyła się uroczystość podpisania umowy dotyczącej budowy nowoczesnej Instalacji Odzysku Energii z Frakcji Energetycznej Odpadów [1]. Umowa została podpisana przez Miejski Zakład Komunalny (MZK) oraz konsorcjum firm SBB Energy i AJ Profibut [2].

„To inwestycja, jakiej do tej pory nie mieliśmy w historii Miejskiego Zakładu Komunalnego, a także gminy Stalowej Woli, inwestycja za 385 mln zł. Jestem dumny, że możemy zaprezentować ten projekt, który ma zostać zrealizowany za trzy lata, w lipcu 2028 r., i który domknie nam system gospodarki odpadami” – podsumował innowację Radosław Sagatowski, prezes Miejskiego Zakładu Komunalnego w Stalowej Woli [3].

Gdzie powstanie Zakład Odzysku Energii?

Zakład Odzysku Energii zostanie wybudowany na terenach strefy przemysłowej, na otoczonej lasem, jednohektarowej działce położonej przy ul. Przyszowskiej za firmą Thoni Alutec [1, 3].

Dzięki takiej lokalizacji zakład przetwórstwa odpadów komunalnych znajdzie się poza terenem zurbanizowanym. Od osiedla Hutnik będzie dzielić go ponad 2,5 km, od osiedla Kalina – ponad 3,5 km. Przemyślano już także kwestię transportu odpadów komunalnych do Zakładu Odzysku Energii. 60% transportu będzie się odbywać po drogach strefowych, zlokalizowanych o 1,6 km od planowanej nowej zajezdni autobusowej [1].

Wybranie odpowiedniej lokalizacji dla Instalacji Odzysku Energii (IOE) gwarantuje, że inwestycja nie będzie uciążliwa dla mieszkańców Stalowej Woli.

Inwestycja dzięki licznym dofinansowaniom

Budowa nowoczesnego obiektu przetwarzającego odpady komunalne będzie kosztować 320 mln zł, w tym 73,8 mln zł to podatek VAT [1]. Aby zdobyć te gigantyczne środki, Stalowa Wola musiała skorzystać z kilku dofinansowań. Prezentują się one następująco [1, 3]:

• dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚIGW) – blisko 70 mln zł (dokładnie 65 mln 583 tys. zł);
• pożyczka z NFOŚIGW – 200 mln zł;
• kredyt inwestycyjny z banku PKO S.A. na przygotowanie i uzbrojenie terenu – 49,2 mln zł (dokładnie 49 mln 215 tys. zł);
• środki własne MZK – 5 mln 209 tys. zł.

Plany inwestycyjne

Plany inwestycyjne są już dokładnie opracowane, a czas na ukończenie całego projektu to trzy lata. Realizacja projektu odbędzie się w kilku krokach. Przewidziano następujący harmonogram prac [3]:

• październik 2025 r. – opracowanie projektu wstępnego;
• marzec 2026 r. – złożenie wniosku o pozwolenie na budowę;
• maj 2026 r. – uzyskanie prawomocnego pozwolenia na budowę i rozpoczęcie prac budowlano-montażowych;
• luty 2028 r. – zakończenie prac budowlano-montażowych;
• lipiec 2028 r. – przekazanie instalacji do eksploatacji;
• lipiec 2029 r. – zakończenie asysty technicznej.

Dlaczego ZOE się opłaca?

W Polsce już 9 miast zdecydowało się na wdrożenie podobnej instalacji, w krajach zachodnich – powoli stają się one normą [3]. Dlaczego coraz częściej proponowane jest przekształcanie odpadów na energię?

Przede wszystkim dlatego, że jest to działanie opłacalne. Gospodarka odpadami komunalnymi, których każdego roku powstają setki ton, jest kosztowana. Z raportów Stalowej Woli wynika, że w 2024 r. łączny koszt gospodarki komunalnej sięgnął 23,7 mln zł. Z tego 20 mln zł kosztowały odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych, 2,8 mln zł – funkcjonowanie PSZOK-u, 41 tys. zł – usuwanie dzikich wysypisk śmieci, 754 tys. zł – koszty administracyjne. Z kolei opłaty za gospodarowanie odpadami pozwoliły na uzyskanie dochodu w wysokości 12,9 mln zł [1].

Jak przypomniał w trakcie uroczystego spotkania Radosław Sagatowski, prezes MZK, paliwo alternatywne (powstające z przetwarzania odpadów komunalnych w ramach działającego w Stalowej Woli Zakładu Mechaniczno-Biologicznego Przetwarzania Odpadów Komunalnych) do tej pory oddawane było innym zakładom przetwórczym, np. cementowniom. Procedura ta wiązała się jednak z dodatkowymi kosztami, wahającymi się w przedziale 700–1000 zł za tonę odpadów [3]. Uruchomienie własnej IOE pozwoli ograniczyć te koszty.

Zalety Instalacji Odzysku Energii z Frakcji Energetycznej Odpadów

Instalacja Odzysku Energii z Frakcji Energetycznej Odpadów to projekt wielowymiarowy, którego celem jest nie tylko ograniczenie kosztów przeznaczanych każdego roku na zarządzanie odpadami komunalnymi. To przede wszystkim nowoczesna inwestycja, która doskonale wpisuje się w obowiązujące kierunki funkcjonowania gospodarki obiegu zamkniętego. Ponadto pociąga ona za sobą liczne korzyści dla miasta i samych mieszkańców. Wśród najważniejszych z nich należy wymienić [4]:

• domknięcie lokalnego systemu gospodarki odpadami komunalnymi – do tej pory w Stalowej Woli odpady komunalne przetwarzane były w ZMBPOK, po czym część z nich musiała trafiać do podmiotów zewnętrznych;
• zagospodarowanie odpadów nienadających się do recyklingu – pozwoli na wykorzystanie tej frakcji, z której nie da się pozyskać surowców wtórnych;
• produkcja taniego ciepła i energii ze źródeł odnawialnych, czyli tzw. zielonej energii – odpady komunalne powstają stale, a ich frakcja nienadająca się do pozyskiwania surowców wtórnych może być stałym źródłem ciepła i energii wytwarzanych w IOE;
• redukcja ilości odpadów kierowanych na składowisko – co jest korzystne dla środowiska i zmniejsza koszty składowania odpadów;
• zastosowanie najnowocześniejszych technologii oczyszczania spalin – co gwarantuje czystość powietrza i zapewnia, że IOE nie będzie uciążliwa dla mieszkańców Stalowej Woli;
• zmniejszenie zużycia energii gazowej – co jest korzystne ekologicznie ze względu na mniejszą emisję substancji szkodliwych;
• stabilne opłaty za ciepło i odpady – gospodarka obiegu zamkniętego pozwala Stalowej Woli utrzymać opłaty na stałym poziomie, ponieważ odpady nie będą już tylko kosztem, ale też źródłem energii;
• dywersyfikacja źródeł ciepła i bezpieczeństwo energetyczne Stalowej Woli – dzięki lokalnemu zakładowi produkującemu energię ze źródła odnawialnego;
• ochrona lokalnego środowiska naturalnego – poprzez zmniejszenie ilości odpadów i ścisłą kontrolę jakości pracy ZOE.

Oprócz korzyści związanych ze stabilnymi dostawami energii, a także z zagospodarowaniem odpadów komunalnych, mieszkańcy będą mogli znaleźć nowe miejsca pracy w swoim regionie. Jak podano do wiadomości publicznej, ZOE pozwoli na stworzenie 35 nowych stanowisk [1].

Stalowa Wola podąża za europejskimi trendami

Zakład Odzysku Energii w Stalowej Woli do produkcji ciepła i energii elektrycznej będzie wykorzystywał frakcję pre-RDF i RDF (ang. Refuse Derived Fuel, czyli paliwo z odpadów). Jest to frakcja pozyskiwana z przetworzonych odpadów komunalnych (i czasami przemysłowych), która zyskuje status paliwa. Z frakcji tej nie ma już możliwości pozyskania surowców wtórnych. W IOE frakcje te zostaną poddane spalaniu w temperaturze min. 850°C. Proces przebiegać będzie w kontrolowanych warunkach, z zachowaniem surowych norm emisji, które będą monitorowane całodobowo on-line przez instytucję Ochrony Środowiska [1, 2].

Spalanie w specjalnych kotłach i w bardzo wysokiej temperaturze (może ona dochodzić nawet do 1000°C) pozwala na spełnienie norm środowiskowych. Dzięki tak przygotowanej technologii nie wytwarza się większość szkodliwych substancji, które powstawałyby np. w trakcie spalania odpadów w domach (gdzie temperatura spalania jest znacznie niższa i nie są zachowane normy technologiczne). Co więcej, takie zagospodarowanie odpadów w celu pozyskania energii i ciepła pozwala też na znacznie mniejszą emisję różnorodnych substancji w porównaniu z elektrowniami węglowymi i gazowymi [5].

Zagospodarowanie odpadów frakcji pre-RDF i RDF zmniejszy też konieczność ich składowania. Jednocześnie zredukuje ryzyko pożarów składowisk śmieci, które powodują uwalnianie się toksycznych składników do atmosfery i grożą niekontrolowanym rozprzestrzenieniem ognia [5].

Na koniec warto podkreślić, że termiczne przekształcanie odpadów jest coraz częściej wykorzystywaną metodą przetwórczą w całej Europie. Przykładowo, w 2021 r. w Szwecji istniało już 37 podobnych instalacji, a w Wielkiej Brytanii – aż 53 [5]. Stalowa Wola już niedługo dołączy do tych europejskich trendów.

Bibliografia

1. Surowaniec, Z. Miejski Zakład Komunalny w Stalowej Woli podpisze umowę na budowę spalarni odpadów komunalnych. Echo Dnia Podkarpackie [Internet]. 2025 [dostęp: 09.07.2025]. Dostępny w: https://echodnia.eu/podkarpackie/miejski-zaklad-komunalny-w-stalowej-woli-podpisze-umowe-na-budowe-spalarni-odpadow-komunalnych/ar/c1p2-27739491
2. Surowaniec, Z. Stalowa Wola będzie mieć spalarnię śmieci, która zlikwiduje odpady i wyprodukuje prąd i ciepło. Stalowa Wola Nasze Miasto [Internet]. 2025 [dostęp: 09.07.2025]. Dostępny w: https://stalowawola.naszemiasto.pl/stalowa-wola-bedzie-miec-spalarnie-smieci-ktora-zlikwiduje-odpady-i-wyprodukuje-prad-i-cieplo-zobacz-zdjecia/ar/c3p2-27759643
3. ‌Chudy, S. Podpisano rekordową umowę na budowę zakładu spalania odpadów. Sztafeta.pl [Internet] 2025 [dostęp: 09.07.2025]. Dostępny w: https://sztafeta.pl/artykuly/podpisano-rekordowa-umowe-na-budowe-zakladu-spalania-odpadow
4. Miejski Zakład Komunalny Sp. z o.o. w Stalowej Woli. ‌Zakład Odzysku Energii w Stalowej Woli – ZOE [Internet]. 2024 [dostęp: 09.07.2025]. Dostępny w: https://www.mzk.stalowa-wola.pl/zoe/
5. ‌Miejski Zakład Komunalny Sp. z o.o. w Stalowej Woli. Zielona energia z odpadów popłynie dla Stalowej Woli. [Internet]. 2024 [dostęp: 09.07.2025]. Dostępny w: https://www.mzk.stalowa-wola.pl/aktualnosci/zielona-energia-z-odpadow-poplynie-dla-stalowej-woli/